Hiện tượng sượng do cứng cơm hay mất màu có thể do sự cạnh tranh dinh dưỡng trong quá trình phát triển trái, sự rối loạn các chất dinh dưỡng và quá trình chín mà sự chuyển hóa tinh bột thành đường làm mềm cơm là yếu tố quan trọng.

 

NGUYÊN NHÂN

 

Sự cạnh tranh dinh dưỡng giữa trái với lá non, trái non liên quan đến hiện tượng ra đọt trong quá trình phát triển trái và sự ra hoa không tập trung, trong khi sự rối loạn dinh dưỡng có liên quan đến kỹ thuật bón phân.

 

Tuy vậy, bón phân nhiều đạm cũng thúc đẩy sự ra đọt non gây ra sự cạnh tranh dinh dưỡng hay bón  nhiều Kali cũng có thể ảnh hưởng đến dinh dưỡng của Kali và Magie. Kader (2006) cũng cho rằng mức độ sượng cứng cơm và mất màu liên quan đến yếu tố trước khi thu hoạch nhưng chưa được xác định.

 

Hiện tượng nhão hay mềm cơm chủ yếu do cây hấp thụ nhiều nước mà nguyên nhân là do mưa, mực thủy cấp trong mương cao hay tưới nhiều. Ẩm độ đất cao trong thời kỳ thu hoạch có thể gây hiện tượng cơm nhão, ẩm độ đất cao trong quá trình phát triển trái cũng là yếu tố thúc đẩy sinh trưởng, kích thích cây ra đọt non làm cạnh tranh dinh dưỡng với trái. Hiện tượng cháy múi chủ yếu do thiếu nguyên tố Bo (Armenio và Rfu – Xi, 2006).

 

 

BIỆN PHÁP KHẮC PHỤC

 

Hạn chế sự ra đọt non trong giai đoạn phát triển trái

 

Bón phân cân đối: không thừa đạm trong giai đoạn phát triển trái đặc biệt là phân Urê. Thay vào đó cây sầu riêng cần nhiều Kali trong giai đoạn này vì giúp làm trái thơm ngon hơn. Sau khi đậu trái nên phun phân bón lá có hàm lượng hữu cơ để bổ sung dinh dưỡng cho trái phát triển. Phun kali ở nồng độ 0,1% một tháng trước khi thu hoạch.

 

Nên kích thích cho sầu riêng ra hoa đồng loạt để hạn chế sự cạnh tranh dinh dưỡng giưã hoa và trái, giữa trái nhỏ và trái lớn. Đồng thời cây ra hoa tập trung vào một thời điểm sẽ ít bị ra đọt khi phát triển trái, vì quá trình sinh trưởng chiếm ưu thế đã hạn chế quá trình sinh sản của cây. Nên cắt bỏ toàn bộ hoa hoặc trái non ra đợt hai nếu tỷ lệ ra hoa hoặc đậu trái thấp, hay số trái đợt đầu vừa với khả năng mang trái của cây.

 

Quản lý nước

 

 

Giữ mực nước trong vườn thường xuyên ở độ sâu từ 60 – 80 cm từ mặt liếp sau khi đậu trái nhằm làm không gia tăng ẩm độ đất, tránh cho cây hấp thụ nước quá nhiều đặc biệt là giai đoạn trái trưởng thành. Biện pháp được sử dụng cụ thể là xiết nước trong mương kết hợp với phủ gốc. Quản lý nước tốt chủ yếu có tác động làm giảm hiện tượng nhão cơm trái, và ít tác động đến các hiện tượng sượng khác như cứng cơm hay mất màu.

 

Quản lý dinh dưỡng

 

Hiện tượng cháy múi do thiếu boron và phòng ngừa bằng cách bón Borax 10g/cây trong giai đoạn cây ra hoa. Ngoài ra để hạn chế sượng không dùng phân có chứa Chlor như phân KCl. Khi sử dụng NPK nên chú ý thành phần kali  trong phân không phải KCl. Ở Cai Lậy, Tiền Giang, 100% nhà vườn không bón phân có chứa Chlor (Phạm Thị Thắm, 2008).

 

Thu hoạch và xử lý sau thu hoạch

 

Quá trình chín của trái là quá trình chuyển hóa tinh bột thành đường và cũng là quá trình làm cho cơm trái mềm, không bị chai, cứng. Hiện tượng cứng cơm trên giống sầu riêng có thể do rối loạn dinh dưỡng ảnh hưởng đến quá trình chín của trái sau thu hoạch. Do đó, xử lý tiền thu hoạch kết hợp với nhúng ethephon sau thu hoạch đã khắc phục gần như hoàn toàn hiện tượng sượng cơm trái sầu riêng trên giống Monthong.

 

Biện pháp tổng hợp

 

Theo Trần Văn Hâu (2005) để khắc phục hiện tượng sượng trên cây sầu riêng cần kết hợp nhiều biện pháp. Trước tiên là kích thích gây ra hoa tập trung để hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng, sau đó là hạn chế ra đọt non trong giai đoạn phát triển, đây là biện pháp quan trọng nhất. Bên cạnh đó nên phun các loại phân bón lá có chứa các chất hữu cơ để bổ sung nguồn dinh dưỡng cho trái phát triển, phun Kali ở nồng độ 1% một tháng trước khi trái trưởng thành.

 

Tóm lại, hiện tượng sượng cơm trái sầu riêng khác nhau tùy giống nên biện pháp khắc phục cũng khác nhau. Đối với giống Sữa hạt lép, hiện tượng sượng chu yếu là cơm mềm hay cơm nhão nên biện pháp chủ yếu là phủ gốc kết hợp với rút nước trong mương cho khô nhằm giảm ẩm độ đất giai đoạn 25 ngày trước khi thu hoạch.

 

Đối với giống Ri 6 hiện tượng sượng chủ yếu là cháy múi và nhão cơm khi có mưa nhiều. Biện pháp khắc phục là phun phân can-xi Bo giai đoạn sau khi đậu trái và giai đoạn cơm phát triển. Đối với giống sầu riêng Monthong, hiện tượng sượng bao gồm  cứng cơm, có hay không có mất màu, chín không đều và cơm bị mềm. Khắc phục bằng cách phun các chất canxi, magie nồng độ 0,2 % qua lá giai đoạn 2 tháng sau khi đậu trái và sau đó 15 ngày, một tháng trước khi thu hoạch phun KNO3 1%, phủ gốc 15 – 20 ngày trước thu hoạch. Sau thu hoạch nhúng ethephon nồng độ 0,1 – 0,2% giúp cho trái chín tập trung.

 

Bài viết này đã cung cấp cho bạn những kiến thức về hiện tượng sượng cơm trái sầu riêng và cách khắc phục, nếu có thắc mắc nào vui lòng liên hệ hotline miễn phí của Nông nghiệp Hoàng Phúc: 1800 888 928 để được hỗ trợ!

 

 

Nguồn tham khảo: Sách Xử lý ra hoa sầu riêng, GS.TS Trần Văn Hâu (chủ biên) và TS.Trần Sỹ Hiếu, xuất bản năm 2020.

----------------------------

Nông nghiệp Hoàng Phúc

“An tâm chất lượng – Vững bước nhà nông”