Quy trình kỹ thuật trồng và chăm sóc thanh long ruột đỏ được khá nhiều nhà vườn quan tâm do cây thanh long thời gian gần đây mang lại năng suất và thu nhập cao cho người nông dân. Đặc biệt, trong tiến bộ kỹ thuật hiện nay, thanh long cho trái quanh năm (giá thường cao hơn từ 3.000 - 5.000 đồng/kg so với chính vụ) rất thuận lợi cho việc xuất khẩu. Do đó, cây thanh long thực sự trở thành cây có hiệu quả kinh tế và có lợi thế cạnh tranh cao so với một số cây trồng khác.
TÌNH HÌNH SẢN XUẤT VÀ TIÊU THỤ
Cây thanh long là cây ăn trái thuộc họ xương rồng, có nguồn gốc ở vùng sa mạc thuộc Mexico và Colombia, thuộc nhóm cây nhiệt đới khô. Phần lớn thanh long được trồng ở Việt Nam là loài Hylocereus undatus, có vỏ đỏ hay hồng/ruột trắng (95%), còn lại là loại ruột đỏ (5%).
Việt Nam có diện tích và sản lượng thanh long lớn nhất châu Á và cũng là nước xuất khẩu thanh long hàng đầu thế giới. Diện tích trồng thanh long ở Việt Nam tăng khá nhanh từ 5.512 ha (năm 2000) lên đến 35.665 ha, với tổng sản lượng đạt khoảng 614.346 tấn vào năm 2014. Theo ước tính sơ bộ năm 2015, diện tích trồng mới gần 5.000 ha, sản lượng đạt khoảng 686.195 tấn.
Thanh long hiện đang được trồng ở hầu hết ở các tỉnh/thành phố, nhưng phát triển mạnh thành các vùng chuyên canh quy mô lớn tập trung ở các tỉnh như Bình Thuận, Tiền Giang, và Long An.
Bình Thuận là nơi có diện tích và sản lượng thanh long lớn nhất chiếm 63,2% diện tích và 68,4% sản lượng cả nước, kế đến là Long An (chiếm 17,3% diện tích và 14,2% sản lượng) và đứng thứ ba là Tiền Giang (chiếm 10,9% diện tích và 13,7% sản lượng).
Sản phẩm thanh long lưu thông trên thị trường chủ yếu ở dạng trái tươi. Trong đó, thị trường nội địa chiếm khoảng 15-20% sản lượng; 80-85% sản lượng còn lại được xuất khẩu sang khoảng 40 quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau.
QUY TRÌNH KỸ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY THANH LONG
Chọn đất: Thanh long trồng được trên nhiều loại đất, đất không bị ngập, thoát nước tốt, có hàm lượng hữu cơ cao, không bị nhiễm mặn, pH từ 5,5–6,5. Cách trồng: đào hố 80x80x30 cm (Đông Nam Bộ); đắp mô cao 30–50 cm, rộng 80–100 cm (đồng bằng sông Cửu Long).
Trụ trồng: Trụ có thể bằng xi măng, trụ gạch, hay trụ gỗ. Đường kính trụ 15–20 cm, chiều cao trụ: 1,5–2,0 m, đối với trụ xi măng thì chôn sâu dưới mặt đất 0,5 m, phía trên có 4 thanh sắt ló ra dài 30–40 cm để làm giá đỡ thanh long, trụ được đặt giữa hố (hoặc mô) và trồng trụ trước khoảng 1 tháng.
Chuẩn bị hom giống để trồng: Cành được chọn làm giống cần chọn trên cây mẹ tốt, khỏe và đạt các tiêu chuẩn sau:
- Tuổi cành từ 6-24 tháng.
- Chiều cao cành từ 40–50 cm.
- Cành có màu xanh đậm.
Mật độ - khoảng cách trồng: Khoảng cách trồng 2,5x3,0 m hay 3,0x3,0m. Mật độ trồng 75-100 trụ/1.000m2.
Kỹ thuật trồng và chăm sóc:
Thời vụ trồng
- Từ tháng 5–6 (vào đầu mùa mưa)
- Từ tháng 10–11 (cuối mùa mưa)
Cách đặt hom
- Đặt hom sâu từ: 2–4 cm, đặt phần lõi (gọt bỏ phần thân để tránh thối gốc).
- Đặt áp phần phẳng của hom vào mé trụ tạo điều kiện thuận lợi cho cành ra rễ và bám sát vào cây trụ.
- Cố định hom/trụ bằng dây nilon đen để tránh gió làm lung lay và đổ ngã.
- Mỗi trụ đặt 4 hom.
Tưới nước: Tuy thanh long là cây chịu hạn tốt, nhưng nắng hạn kéo dài sẽ làm giảm khả năng sinh trưởng phát triển của cây và giảm năng suất. Do đó, cần tưới nước thường xuyên cho cây, tùy theo ẩm độ đất mà chu kỳ tưới cho cây có thể thay đổi 1-7 ngày/lần.
Tủ gốc giữ ẩm: Tủ gốc giữ ẩm cho cây vào mùa nắng bằng rơm rạ, cỏ khô, xơ dừa, rễ lục bình,.. tủ cách gốc 5 - 10 cm. Biện pháp này cũng tránh được cỏ dại phát triển đồng thời khi rơm rạ bị phân hủy sẽ cung cấp cho đất một lượng dinh dưỡng đáng kể.
Tỉa cành và tạo tán: Thường xuyên buộc dây nilon cố định thân cành sát vào trụ xi măng. Khi cành vượt qua đầu trụ, uốn và cố định cành cong xuống về phía đối diện bằng dây nilon đen. Công việc nay thực hiện vào buổi chiều trong ngày nắng để tránh gãy cành. Sắp xếp cành tỏa đều ra các hướng để tạo tán hình dù.
Tạo tán: Mục đích là tạo cho cây có bộ khung cơ bản, vững chắc từ đó phát triển các cành nhánh thứ cấp, giúp cây sinh trưởng mạnh, thông thoáng, ít bị sâu bệnh tấn công. Cây có dạng hình tròn đều sẽ cho năng suất cao và ổn định lâu dài
Tỉa cành:
+ Thường xuyên tỉa bỏ chồi dại mọc ra từ trên cổ rễ đến dưới đầu trụ 10 cm. Tỉa cành nhằm tạo bộ tán đẹp cho cây, hạn chế sâu bệnh và cạnh tranh dinh dưỡng
+ Trên cành chính, từ mặt đất tới giàn, tỉa tất cả các cành xung quanh chỉ để lại một cành phát triển tốt, áp sát cây trụ, tỉa các chồi và cành nhiễm sâu bệnh, cành dị dạng, cành tai chuột (ngắn hơn 20 cm) và cành già nằm khuất trong tán.
+ Trên giàn, tỉa cành theo nguyên tắc 1 cành mẹ để lại 1-2 cành con, chọn cành sinh trưởng mạnh, phát triển tốt, tỉa bỏ các cành tai chuột, cành ốm yếu, cành sâu bệnh, cành già không còn khả năng cho quả, các cành nằm khuất trong tán không nhận được ánh sáng. Khi cành dài 1,2-1,5m bấm đọt cành giúp cành phát triển tốt và nhanh cho quả.
+ Hàng năm, sau thu hoạch cần xén bớt cành dài chạm đất, giữ khoảng cách từ cành đến mặt đất tối thiểu 30 cm và cần tỉa bỏ những cành đã cho quả 2 năm, cành bị sâu bệnh, cành ốm yếu, cành nằm khuất trong tán.
Cỏ dại: Cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng với cây thanh long và là nơi trú ẩn của sâu bệnh, trước mỗi đợt bón phân cần làm sạch cỏ gốc và xung quanh gốc thanh long. Trong vườn có thể dùng máy cắt cỏ hoặc dùng thuốc diệt cỏ (các loại thuốc đã được cho phép sử dụng trên thị trường).
Phân bón
- Bón lót cho mỗi trụ: trước khi trồng bón: 15 kg phân bò hoai; 2 kg phân hữu cơ UNIBIO A+ ; Super lân hoặc lân nung chảy 500g + vôi bột 500g.
- Bón thúc:
+ Cây chưa ra hoa (8–10 sau khi trồng)
Cây ra hoa và quả 1-2 năm tuổi hoa:
- Chuẩn bị ra hoa: 1,5-2 kg UNIBIO A+ + 75g KCl/trụ + 10gr Humic Granules. Kết hợp phun 20gr Humic + 20ml Neptune’s Harvest của Nông nghiệp Hoàng Phúc pha cho bình 16 -20 lít nước thúc đẩy tạo mầm hoa
- Trước khi hoa nở: bón gốc 200g NPK 20-20-15 hoặc 15-15-15. 7-10 ngày/lần. Kết hợp dùng 20gr Humic + 20ml Neptune’s Harvest pha cho bình 16 -20 lít nước phun ước đều dây
- Quả phát triển: NPK 20-20-15 hoặc 12-12-17. 100gr/trụ bón 7 ngày/lần. Kết hợp dùng 20gr Humic + 20ml NEPTUNE'S HARVEST pha cho bình 16 -20 lít nước phun ước đều dây và trái
- Trước khi quả chín 7-10 ngày: dùng 20ml Neptune’s Harvest pha cho bình 16 -20 lít nước phun ước đều dây và trái
Lưu ý:
- Cây mang quả trong các tháng mưa (6-9 dương lịch) cần bổ sung thêm KCl 50 -100g/trụ bón vào thời điểm 2-3 tuần sau khi đậu trái. Ngoài ra, cần bổ sung thêm phân có hàm lượng Canxi và Magie như lân nung chảy.
- Phân hữu cơ: khi cây cho quả, bón định kỳ 2 tháng/lần, các loại phân dùng là: UNIBIO A+ 1,5 – 2 kg/trụ, kết hợp bón Humic Granules 99% (Mỹ) .
- Cây sau khi thu hoạch và ra cành mới (tháng 9-10 dương lịch hằng năm): Super Lân 500g (bón 1 lần sau thu hoạch) + 200g NPK 20-20-15/trụ, mỗi tháng 1 lần kết hợp với phân hữu cơ 1,5 – 2kg UNIBIO A+.
Cây từ 3 năm tuổi: Áp dụng giống giai đoạn cây ra hoa 1-2 năm tuổi nhưng khác về lượng phân bón gốc (tăng 1,5 - 2 lần) tùy vào sinh trưởng cây và số quả trên trụ.
Xử lý ra hoa
Cây thanh long thuộc nhóm cây ngày dài, sự ra hoa chịu ảnh hưởng của quang kỳ, ở miền Nam thanh long bắt đầu ra hoa vào tháng 4-9 vì số giờ chiếu sáng trong ngày >12 giờ (ngày dài). Vì vậy, muốn thanh long ra hoa quả nghịch vụ vào giai đoạn đêm dài ngày ngắn, một trong những biện pháp hiệu quả nhất hiện nay là tạo chiếu sáng nhân tạo trong thời gian ngày ngắn bằng cách đốt đèn trong một thời gian nhất định giúp cho cây ra hoa đồng loạt.
Phương pháp chiếu đèn:
Tùy theo mùa vụ mà số đêm chiếu sáng và thời gian chiếu sáng thay đổi, số giờ chiếu sáng trong ngày càng ngắn và thời tiết càng lạnh thì thời gian chiếu đèn và số giờ đốt đèn trong đêm càng tăng, số đêm chiếu sáng từ 15-20 đêm đồng thời số giờ chiếu sáng/đêm từ 6-10 giờ là thanh long có thể ra hoa. Thời gian từ khi ra nụ đến khi hoa nở từ 18-21 ngày và từ khi hoa nở đến lúc thu quả từ 28-35 ngày. Do đó, tùy theo mục đích và nhu cầu quả trên thị trường mà nhà vườn nên tự quyết định thời gian xử lý ra hoa. Loại bóng đèn chiếu sáng có thể sử dụng là loại bóng đèn tròn 75-100W, khoảng cách hợp lý nhất từ bóng đèn đến cành thanh long là 0,5-1,0m.
Áp dụng đúng quy trình kỹ thuật trồng và chăm sóc thanh long ruột đỏ sẽ giúp cây sinh trưởng khỏe, cho năng suất ổn định, chất lượng trái tốt và nâng cao hiệu quả kinh tế. Nhà vườn cần thường xuyên theo dõi tình trạng vườn cây để có biện pháp chăm sóc phù hợp, góp phần phát triển sản xuất bền vững.
-----------------------------
Nông nghiệp Hoàng Phúc
“An tâm chất lượng – Vững bước nhà
